মানৰ অসম আক্ৰমণ
এই নথিখনত আহোম ৰাজত্বৰ শেষৰ কালছোৱাত মানসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ ইতিহাস, কাৰণ, ঘটনাৱলী, ফলাফল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিসকলৰ বিষয়ে চমু আৰু দীঘল উত্তৰসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।
অতি চমু/ চমু প্ৰশ্নৰ উত্তৰঃ
১) ১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মান সকলে কোনখন দেশ জয় কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াৰ শাসনকালত মানসকলে আৰাকান দেশ জয় কৰিছিল।
২) মান আৰু ব্ৰিটিছৰ মাজত কেতিয়াৰ পৰা শত্ৰুতা সৃষ্টি হৈছিল?
উত্তৰঃ মান আৰু ব্ৰিটিছৰ মাজত ১৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৫ মাৰ্চ তাৰিখৰ পৰা শত্ৰুতা আৰম্ভ হৈছিল।
৩) মানৰ উপদ্ৰৱত থাকিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজনৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ মানৰ উপদ্ৰৱত থাকিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজন আছিল গোবিন্দ সিংহ।
৪) কোন যুদ্ধত আহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল?
উত্তৰঃ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত আহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল।
৫) বৈশালী হুকুং কি?
উত্তৰঃ বদনৰ সৈতে অহা মান সৈন্যৰ লগত দুজন মান লিপিকাৰ আছিল। তেওঁলোকৰ লিখা টোকাবোৰৰ ভিতৰত এটা টোকা হ'ল বৈশালী হুকুং, য'ত মানৰ অসমৰ অভিযানৰ বিস্তারিত বিবৰণ দিয়া আছে।
৬) বৈशালী মুং-ডুন-চুন-খাম কি?
উত্তৰঃ বদনৰ সৈতে অহা মান লিপিকাৰসকলৰ লিখা দুটা টোকাৰ ভিতৰত অন্যটো হ'ল বৈশালী মুং-ডুন-চун-খাম, য'ত বদনৰ নেতৃত্বত হোৱা মানৰ সামরিক অভিযানৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।
৭) বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য আহোতে অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কোন আছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য আহোতে অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই।
৮) বদনচন্দ্ৰই কিমান মান সৈন্য লগত আনিছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰই লগত প্ৰায় ৮০০০ জন মান সৈন্য লৈ অসমলৈ আহিছিল।
৯) বদনচন্দ্ৰই অসমত সোমায়েই কিমান অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাইছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰই অসমত সোমাই ৮০০০ অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাই নিজৰ শক্তি দ্বিগুণ কৰিছিল।
১০) বদনচন্দ্ৰক চন্দ্ৰকান্ত সিংহই কি উপাধিৰে প্ৰধান মন্ত্ৰী পাতিছিল?
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকান্ত সিংহে বদনচন্দ্ৰক বৰফুকন উপাধিৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল।
১১) মানৰ আক্ৰমণ কোন কোন চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ মানসকলে অসমত তিনিবাৰ আক্ৰমণ কৰিছিল --- ১৮১৭, ১৮১৯ আৰু ১৮২১ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১২) কোন চনত বদনচন্দ্ৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰক ১৮১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত হত্যা কৰা হৈছিল।
শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঃ
১) ১৮১৬/১৮১৭/১৮১৯ চনত মানসকলে অসমৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।
উত্তৰঃ ১৮১৭ চনত মানসকলে অসমৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।
২) জগন্নাথ ঢেকিয়াল ফুকন / বদনচন্দ্ৰ বৰफুকন / চন্দ্ৰকান্ত বুঢ়াগোহাঁই ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভাতৃ আাছিল।
উত্তৰঃ জগন্নাথ ঢেকিয়াল ফুকন ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভাতৃ আছিল।
৩) বদনচন্দ্ৰৰ হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল ১৮১৬/১৮১৭/১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত।
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰৰ হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত।
৫) ৰাজমাও নুমলী চন্দ্ৰকান্ত সিংহ / পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই / ব্ৰজনাথ গোহাঁইৰ মাতৃ আছিল।
উত্তৰঃ ৰাজমাও নুমলী চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ মাতৃ আছিল।
৬) ইয়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮১৪/১৮২৬/১৮২৮ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।
ৰচনা ধৰ্মী প্ৰশ্নঃ
১) মণিপুৰ আৰু আৰাকানত মানৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ মান ৰজা আলং পায়ৰ সময়ৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশে নিজৰ সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰাত বিশেষ আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। মানসকলে আৰাকান জয় কৰি মণিপুৰলৈ কেইবাবাৰো আক্ৰমণ কৰিছিল। বদৌপায়াৰ আমোলত মানে পশ্চিম দিশে সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লক্ষ্য লৈ ব্ৰিটিছবিৰোধী অভিযানেৰ অংশ হিচাপে অসমক সামৰিক কেম্প ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। আৰাকান দখল কৰাৰ পিছত মানসকলে মাৰগুই দীপপুঞ্জৰ পৰা চট্টগ্ৰাম পৰ্যন্ত বঙ্গোপসাগৰ উপকূলত নিজৰ প্রভাৱ বিস্তাৰ কৰি প্ৰধান শক্তি ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।
২) পूৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰিতাই কেনেকৈ ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম দিছিল আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই স্বেচ্ছাচাৰী আৰু কঠোৰ স্বভাৱৰ এজন ক্ষমতাশালী মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁৰ অধিকাৰ আৰু একনায়ক শাসনত প্ৰজা আৰু বিষয়াসকলে অখুশি হৈছিল। গৌৰীনাথ সিংহৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ গোপনে কমলেশ্বৰ সিংহক ৰজা বান্ধি নিজ হাতে ৰাজ্য চলাবলৈ ধৰিলে। তাৰ পিছত চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰাজপাটত বহুৱালে, যাক হাতৰ পুতলাৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁৰ একনায়ক শাসনৰ বিৰুদ্ধে পানীমুৱা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ দৰবারত সৎৰাম নামে এজন যুৱকৰ উত্থান আৰু বদনচন্দ্ৰৰ ষড়যন্ত্ৰই শেষত পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম দিয়ালে।
৩) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ শেষ পৰিণতি কি আছিল?
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে চলা ষড়যন্ত্ৰৰ গোপন তথ্য ফাঁহি পৰাৰ পাছত সকলো ষড়যন্ত্ৰকাৰীক ফাঁচী দিয়া হয়। সৎৰামক নামৰূপলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ সৈতে পূৰ্ণানন্দৰ সম্পর্কো ভাঙি পৰে। বদনে সৎৰামৰ বিদ্ৰোহত অংশ লৈ পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে ব্ৰিটিছৰ সহায় বিচাৰিছিল, কিন্তু ব্ৰিটিছসকলে পূৰ্ণানন্দৰ সততা আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠাৰ কাৰণে তেনেদৰে সহায় নকৰিলে। শেষত বদনচন্দ্ৰই পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে মান ৰজাৰ সহায় লৈ সামৰিক প্ৰস্তুতি লৈছিল।
৪) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত মানে কিয় অসম আক্ৰমণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসন আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে বদনচন্দ্ৰে ব্ৰিটিছৰ পৰা সহায় নাপায় মান ৰজা বদৌপায়াৰ ওচৰত সাহায্য বিচাৰিছিল। মান ৰজাই পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে বদনক সামৰিক সহায় প্ৰদান কৰিছিল। বদনচন্দ্ৰই মান সৈন্যৰ সহায়ত অসম আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু উদ্দেশ্য আছিল পূৰ্ণানন্দৰ পতন ঘটোৱা, অসম জয় কৰা নহয়। মান সেনা কেইমাহমান থাকি দেশলৈ ঘূৰি যায়। এই অভিযানৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল বদন আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পূৰ্ণানন্দৰ প্ৰভাৱৰ পৰা মুক্ত কৰা।
৫) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অসমত মানৰ ৰাজনৈতিক হস্তক্ষেপ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰে মান ৰজা বদৌপায়াৰ সহায় লৈ প্ৰায় ১৬,০০০ সৈন্যৰ দল লৈ পাটকাই পথেদি অসম সোমায়। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই দামান গগৈ আৰু হাও বৰাক আগবঢ়াই মানৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধে পঠায়, কিন্তু ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত পৰাজিত হয়। এই পৰাজয়ৰ খবৰত পূৰ্ণানন্দে মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তেওঁৰ ঠাইত পুত্ৰ ৰুচিনাথ নিযুক্ত হয়। মানসকলে যোৰহাট অধিকাৰ কৰি বদনক বৰফুকন ঘোষণা কৰে, যদিও ৰজাৰ পদত চন্দ্ৰকান্ত সিংহেই আছিল। বদনে সকলো ক্ষমতা নিজৰ হাতত লৈ নুমলী ৰাজমাওৰ সহযোগত ৰাজসভা চলাবলৈ ধৰিলে। মানসেনা অল্প সময় থাকি দেশলৈ ঘূৰি যায়, কিন্তু এই আক্রমণে অসমৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰিছিল।
৬) মানৰ অসম আক্ৰমণৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ মানৰ অসম আক্ৰমণৰ কাৰণসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ
১) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসনঃ পূৰ্ণানন্দে কঠোৰ হাতেৰে শাসন চলাই ৰজাক হাতৰ পুতলা কৰি তুলিছিল। তেওঁৰ দাম্ভিকতা আৰু একনায়ক স্বভাৱৰ ফলত প্ৰজা আৰু বিষয়াৰ অসন্তোষ বাঢ়ি গৈছিল। ৰজাসকল কম বয়সীয়া আৰু পূৰ্ণানন্দৰ নিৰ্ভৰশীল আছিল। ফলত ষড়যন্ত্ৰ আৰু বিদ্ৰোহৰ বীজ বপন হৈছিল। পানীমুৱা বিদ্ৰোহ, সৎৰামৰ বিদ্ৰোহ আদি ঘটনাই ৰাজ্যৰ ভিতৰত অশান্তি সৃষ্টি কৰিছিল।
২) বদনচন্দ্ৰ বৰफুকন আৰু পূৰ্ণানন্দৰ বিৰোধঃ বদনে পূৰ্ণানন্দৰ ওপৰত অসন্তুষ্ট হৈ স্বীয় লাভৰ স্বাৰ্থত ষড়যন্ত্ৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ পৰা সাহায্য নোপোৱা বদনে মান ৰজাৰ ওচৰত সাহায্য বিচাৰিলে। দুয়োৰ মাজৰ ব্যক্তিগত আৰু ৰাজনৈতিক দ্বন্দ্বই মানক অসমত হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ সুযোগ দিলে।
৩) মানৰ সাম্ৰাজ্যবাদী নীতিঃ বদৌপায়াৰ আমোলত মানসকলে আৰাকান জয় কৰি পশ্চিমমুখী ব্ৰহ্মীয় সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰৰ চেষ্টা কৰিছিল। মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছবিৰোধী অভিযানৰ কৌশলগত কেম্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল।
৪) ৰাজনৈতিক সুযোগঃ মান ৰজাৰ অসমীয়া ৰাণী ৰঙ্গিলী আইদেউ বদনৰ পেহীয়েক আছিল, যাৰ বাবে মানে সহায় কৰিবলৈ আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল।
এই সকলো কাৰণ একেলগে মিলি ১৮১৭ চনত মানৰ অসম আক্ৰমণৰ পথ মুকলি কৰিছিল।
৭) মানৰ অসম আক্ৰমণৰ পৰিণতি সমূহ ফঁহিয়াই দেখুওৱা।
উত্তৰঃ মানৰ অসম আক্ৰমণৰ ফলাফল তলত দিয়া হ'লঃ
১) আহোমৰ ছশ বছৰীয়া ৰাজত্বৰ পতনৰ বীজ বপন হ'ল।
২) আহোম ৰজাসকল নামতহে ৰজা হৈ ৰ'ল; বাস্তৱত মানৰ তলতীয়া হৈ পৰিল।
৩) ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পায়; চন্দ্ৰকান্ত আৰু পুৰন্দৰ সিংহ ইংৰাজ ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়।
৪) অৰ্থনৈতিক জীৱন ধ্বংস হয়; খেতি-বাতি, ব্যৱসায়-বাণিজ্য বন্ধ হৈ পৰে। বহু প্ৰজা দেশ এৰি পলাই যায়।
৫) সামাজিক জীৱন ছিন্ন-ভিন্ন হয়, গাঁওবোৰ উছন হয় আৰু বহু ঠাই হাবি-জংলত পৰিণত হয়।
৬) ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ অসমত হস্তক্ষেপৰ পথ মুকলি হয়।
৭) মানৰ প্ৰভাৱৰ বিৰুদ্ধে ১৮২৪-১৮২৬ চনত প্ৰথম ইঙ্গ-বৰ্মা যুদ্ধ আৰম্ভ হয় আৰু য়াণ্ডাবু সন্ধিৰে মানসকল অসম এৰিব লগা হয়।
৮) কোনটো বিদ্ৰোহক 'পানীমুৱা বিদ্ৰোহ' বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ ১৮১০ চনত কমলেশ্বৰ সিংহৰ মৃত্যুৰ পাছত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰজা পাতি নিজে ক্ষমতা দখল কৰি ৰাখিছিল। তেওঁৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসনৰ বিৰুদ্ধে কিছুমান মুখিয়াল আৰু ডাঙৰীয়াই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰিছিল। পানীমুৱা নামৰ এজন মুখিয়াই এই বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব দিছিল, সেয়েহে এই বিদ্ৰোহক 'পানীমুৱা বিদ্ৰোহ' বুলি কোৱা হয়।
৯) ১৮১৭ চনৰ অসমত মানসকলৰ সাময়িক হস্তক্ষেপৰ দুটা ফলাফল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ
ক) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ একনায়ক শাসনৰ অৱসান ঘটিল।
খ) চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ আহোম সিংহাসনত বহুৱাই ৰাজনীতিৰ নতুন অধ্যায় আৰম্ভ হ'ল।
১০) প্ৰথম ইঙ্গ-বৰ্মা যুদ্ধ কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল? এই যুদ্ধ খন ক'ত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰথম ইঙ্গ-বৰ্মা যুদ্ধ ১৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৫ মাৰ্চ তাৰিখে সংঘটিত হৈছিল। এই যুদ্ধ ব্ৰহ্মদেশৰ মাটিত, অৰ্থাৎ বৰ্মাৰ ভূখণ্ডত সংঘটিত হৈছিল।
১১) য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ উল্লেখযোগ্য ফলাফল সমূহ উল্লেখ কৰা。
উত্তৰঃ য়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।
প্ৰধান ফলাফলসমূহ হ'লঃ
(১) ইঙ্গ-বাৰ্মা সংঘৰ্ষৰ অন্ত ঘটিল।
(২) মানসকলে অসম আৰু চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ ওপৰত সকলো দাবী ত্যাগ কৰিলে।
(৩) অসম সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ অধীনত আহিল।
(৪) ব্ৰহ্মদেশ ভৱিষ্যতে ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰিব বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে।
১২) ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি অসমৰ ইতিহাসত এক যুগান্তকাৰী ঘটনা আছিল। ১৮২৬ চনৰ এই সন্ধিয়ে আহোম ৰাজত্বৰ অৱসান ঘটাই অসমত ব্ৰিটিছ শাসনৰ সূচনা কৰিলে। ইঙ্গ-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্ত ঘটাই অসমৰ ৰাজনৈতিক ভাগ্য সলনি কৰিলে। এই সন্ধিৰ ফলত ব্ৰিটিছসকলে পূৰ্বাঞ্চলত নিজৰ শক্তি প্ৰসাৰ কৰি ভাৰতৰ পূৰ্বদিশৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিলে। সেইকাৰণে ইয়াণ্ডাবু সন্ধিক অসম বুৰঞ্জীৰ এক মুখ্য মোড় বুলি গণ্য কৰা হয়।
চমু টোকা লিখাঃ
১) বদৌপায়াঃ
বদৌপায়া আছিল ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজা। তেওঁৰ শасনকালত মানসকলে আৰাকান জয় কৰি দখল কৰিছিল। তাৰ পিছত বদৌপায়াই মাৰগুই দীপপুঞ্জৰ পৰা চট্টগ্ৰাম পৰ্যন্ত উপকূলীয় অঞ্চলত নিজৰ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি মান সাম্ৰাজ্যক বঙ্গোপসাগৰৰ প্ৰধান শক্তি ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছিল।
২) গম্ভীৰ সিংঃ
গম্ভীৰ সিং আছিল মণিপুৰৰ ৰজা। তেওঁৰ আক্রমণত কাছাৰৰ ৰজা গোবিন্দচন্দ্ৰ তিষ্ঠিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই গৈ ইংৰাজৰ শৰণাপন্ন হৈছিল। গম্ভীৰ সিং মণিপুৰৰ স্বাধীনতা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ মানবিৰোধী অভিযানত অংশ লৈছিল।
৩) গোবিন্দচন্দ্ৰঃ
গোবিন্দচন্দ্ৰ আছিল কাছাৰৰ ৰজা। মান আৰু মণিপুৰৰ আক্ৰমণৰ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি তেওঁ ইংৰাজৰ সাহায্য বিচাৰিছিল। গম্ভীৰ সিংহৰ আক্ৰমণৰ ফলত তেওঁ নিজৰ ৰাজ্য এৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই গৈ ইংৰাজ শাসনৰ শৰণ লৈছিল।
৪) দামান গগৈঃ
পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে মান আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ দামান গগৈক আহোম সেনাপতি হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধে দামান গগৈ আগভাগৰ নেতৃত্ব লৈছিল। কিন্তু বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে অহা মান সেনাৰ বিপক্ষে তেওঁ পৰাজিত হয়।
৫) হাও বৰাঃ
হাও বৰা আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ অন্যতম সেনাপতি। মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ দামান গগৈৰ সৈতে ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধে অংশ লৈছিল। তেওঁও বদনৰ নেতৃত্বত অহা মান সেনাৰ বিপক্ষে পৰাজিত হৈছিল।
৬) ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধঃ
ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধ ১৮১৭ চনত সংঘটিত হৈছিল। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে মান আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ দামান গগৈ আৰু হাও বৰাৰ নেতৃত্বত আহোম সেনা প্ৰেৰণ কৰিছিল। কিন্তু বদনচন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত অহা মান সেনাৰ বিৰুদ্ধে আহোম সেনা পৰাজিত হয়। এই পৰাজয়ৰ বাতৰি পায়েই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হয়।
৭) ব্ৰজনাথঃ
ব্ৰজনাথ সিংহ আছিল আহোম ৰজা ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ নাতি আৰু পুৰন্দৰ সINGহৰ দেউতাক। তেওঁৰ শাসনকালত আহোম ৰাজনীতিৰ ভিতৰত বিভেদ আৰু বিৰোধৰ বীজ পোঁতা হৈছিল।
৮) পুৰন্দৰ সিংহঃ
পুৰন্দৰ সINGহ আছিল ব্ৰজনাথ সINGহৰ পুত্ৰ। পিতৃ ব্ৰজনাথ অংগক্ষত হোৱাৰ বাবে তেওঁক আহোমৰ ৰজা হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। মানৰ আক্ৰমণ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত তেওঁ শেষত ইংৰাজৰ শৰণ লৈছিল।
৯) লুকু ডেকা ফুকনঃ
চন্দ্ৰকান্ত সINGহই ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ লুকু ডেকা ফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম সেনা প্ৰেৰণ কৰিছিল। কিন্তু এই যুদ্ধত ৰুচিনাথৰ সেনাবাহিনীয়ে চন্দ্ৰকান্তৰ বাহিনী পৰাজিত কৰে আৰু লুকু ডেকা ফুকন যুদ্ধে নিহত হয়।
১০) আলুমিংগিঃ
বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ আৰু চন্দ্ৰকান্তক পুনৰ ৰজা কৰিবলৈ মান ৰজা বদৌপায়াই ১৮১৯ চনত আলুমিংগিৰ নেতৃত্বত মান সেনা অসমলৈ পঠাইছিল। চন্দ্ৰকান্তৰ সহায়ৰ বাবে মান সেনা আহিলেও, পুৰন্দৰ আৰু ৰুচিনাথে ইংৰাজৰ শৰণ লয়। যুদ্ধৰ পিছত আলুমিংগি মানলৈ উভতি যায়।
১১) দোৱনীয়াঃ
১৮২১ ৰ পৰা ১৮২৫ চনলৈ অসমত মানৰ নিৰ্মম শাসন চলিছিল। মান সেনাৰ অত্যাচাৰ, লুটপাত, হত্যা আৰু ধ্বংসৰ ফলত বহু অসমীয়াই দেশ এৰি দিহING-দিপাঙলৈ পলাই গৈছিল। এই ভয়ানক সময়ক "মান ভগনৰ দিন" বুলি জনা যায়। মানৰ সহায় কৰা ছদ্মবেশী অসমীয়া লোকে "দোৱনীয়া" নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।
১২) য়াণ্ডাবু সন্ধিঃ
১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ইয়াণ্ডабু নামৰ ঠাইত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজাৰ মাজত এই সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয়।
সন্ধিৰ মুখ্য চৰ্তসমূহঃ
১) মান ৰজাই যুদ্ধক্ষতিপূৰণ হিচাপে ১ কোটি টকা ইংৰাজক দিব।
২) আৰাকান আৰু তেনাছেৰিম প্ৰদেশ ইংৰাজৰ অধিকাৰত আহিব।
৩) অসম, কাছাৰ, আৰু জয়ন্তীয়াত মানসকল হস্তক্ষেপ নকৰিব।
৪) মণিপুৰৰ ৰজা গম্ভীৰ সিংহক মানে ৰজা ৰূপে স্বীকৃতি দিব।
৫) আভাত এজন ব্ৰিটিছ ৰেছিডেন্ট থাকিব।
এই সন্ধিৰে প্ৰথম ইঙ্গ-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্ত হয় আৰু অসমত মানৰ দিনৰ সমাপ্তি ঘটাই ব্ৰিটিছ শাসনৰ সূচনা হয়।